Psychologische veiligheid
Geschatte leestijd: 13 minuten
Ondersteunende groeicultuur met psychologische veiligheid als basis voor veerkracht en bevlogenheid
Het vergroten van veerkracht bij medewerkers kan verzuim helpen voorkomen én veerkrachtige werknemers maken minder fouten, hebben minder ongelukken, zijn productiever, innovatiever en creatiever. Ze voelen zich betrokken, ervaren een hogere werktevredenheid en hebben dus minder last van werkstress. Aan de basis van veerkracht en vertrouwen ligt een veilige ondersteunende groeicultuur, een positief werkklimaat met psychologische veiligheid. Het begint dus allemaal met een ondersteunende groeicultuur.
Medewerkers zijn op zoek naar een veilige, positieve en stimulerende omgeving, met ruimte voor eigen initiatief en waar de werkdruk in balans is. Een omgeving waar binnen je talenten kunt ontwikkelen, waarin je wordt uitgedaagd en waar erkenning en waardering is voor ieders bijdrage.
Ondersteunende groeicultuur
Een dergelijk werkklimaat draagt bij aan een vitale, wendbare, creatieve (onderscheidende) en innovatieve organisatie. Door een ondersteunende groeicultuur te creëren waarin werknemers zich veilig voelen om problemen te bespreken en om hulp te vragen, verminder je de kans op een hoog uitvalpercentage door stress en burn-out. Het is aan de werkgever om een dergelijke omgeving te scheppen waar je kunt spreken van psychologische veiligheid.
Psychologische veiligheid
Psychologische veiligheid zorgt ervoor dat vertrouwen wordt gekoppeld aan vrijmoedigheid en het verlangen om het verschil te maken. Een psychologisch veilig werkmilieu is een omgeving waarin mensen vrijuit vragen stellen, ideeën delen en feedback geven. In zo’n organisatie hoef je niet bang te zijn om je uit te spreken of dat daar consequenties aan zitten. In een psychologisch veilige omgeving wordt gestimuleerd dat gegeven input altijd als potentiële leerwinst wordt gezien.
Tips om de psychologische veiligheid te vergroten
Goed verhaal, maar hoe ga ik dat bereiken? Wat zijn praktische tips om de psychologische veiligheid binnen mijn organisatie te vergroten? en een groeibedrijfscultuur te creëren?
Hieronder hebben we een en ander voor je op een rijtje gezet, investeer in onderstaande krachten:
- Team cultuur, de kracht van werkplezier
- Toon oprechte aandacht, de kracht van waardering
- Open en eerlijke communicatie, de kracht van kwetsbaarheid
- Sociale steun, de kracht van de groep
- De kracht van inclusie – Oog en oor voor iedereen
- De kracht van rituelen, de kracht van het systeem
- Autonomie en eigenaarschap, de kracht van vertrouwen
- De kracht van flexibiliteit
- De kracht van professionele ondersteuning
1 -Team cultuur, de kracht van werkplezier
Je begint voor een groeicultuur met psychologische veiligheid meestal met de teamcultuur, en het werkplezier te vergroten. Door aandacht te schenken aan teambuilding en bijvoorbeeld teamcoaching of teambuildingprogramma’s in te zetten, vergroten we het werkplezier en de vaardigheden van medewerkers waardoor zij beter presteren. De kracht van werkplezier zorgt voor meer creativiteit, verbondenheid en het vergroot de productiviteit. Ook helpt teambuilding conflicten tussen collega’s te voorkomen. Creëer vertrouwen, maak talenten inzichtelijk en stem ambities op elkaar af.
Volgens onderzoek van TNO zorgt werkplezier ervoor dat gezonde werkdruk niet omslaat in ongezonde werkstress. Om werkplezier te stimuleren en je medewerkers te laten floreren kun je als organisatie inzetten op kennisdeling, zelfsturing en meer eigen regie.
2- Toon oprechte aandacht, de kracht van waardering
Mensen willen gezien worden en ertoe doen, nuttig zijn, bijdragen aan het geheel en erbij horen. Door oprechte aandacht te tonen en je waardering te uiten, voorzie je in deze behoefte. Om werknemers te motiveren en hun betrokkenheid te vergroten, is het belangrijk om waardering te tonen voor het werk dat ze doen, voor hun persoonlijke inzet en bijdrage aan het geheel en de (persoonlijke) groei die ze laten zien. Erkenning van het positieve en de kracht van waardering zorgt voor een synergetisch effect. Door het vieren van successen én leermomenten van uitglijders, ook die van jou, creëer je een open organisatie, waarbij het maken van fouten wordt verwelkomt als waardevol leermoment. Onderschat de kracht vaan complimenten en het uiten van waardering niet!
3- Open en eerlijke communicatie, de kracht van kwetsbaarheid
Zorg voor een bedrijfscultuur waar ruimte is voor open en eerlijke (wederkerige) communicatie. Communiceer met grote regelmaat, belangrijk, maar ook leuk en positief nieuws. Wissel het af met het delen van serieus of minder leuk nieuws. Wees eerlijk, open en transparant, ook over zaken die niet verliepen zoals gewenst of over tegenvallende bedrijfsresultaten en onderbouw strategische keuzes. Door je kwetsbaarheden te tonen, zullen je medewerkers je sympathieker vinden en meer de neiging hebben om zich voor de organisatie in te zetten. Biedt ruimte voor het stellen van vragen, het geven van suggesties en eventuele oplossingen.
Koppel elke aanvulling vanuit de organisatie terug. Ook als je het niet bruikbaar vind en leg uit waarom. Het is belangrijk inhoudelijk te reageren wanneer je niet aan de slag gaat met een suggestie en uit te leggen waarom er (nu) niets mee gedaan wordt. Ga je wel met bepaalde input aan de slag, houd de werknemer dan op de hoogte van het proces. Welke stappen zijn er genomen en welke volgen er nog? Zo creëer je betrokkenheid.
4-Sociale steun, de kracht van de groep
De behoefte van mensen om ergens bij te horen en gesteund te worden is een wezenlijke basisbehoefte. Zie het al een kans om als organisatie hierin iets te betekenen. Uit onderzoek blijkt dat medewerkers vaak (sociale) steun missen van hun leidinggevende. Ook over zaken waar ze mee rond lopen die wellicht niet werk gerelateerd zijn. Onder ervaren steun op werk valt trouwens niet alleen steun van leidinggevenden, maar ook vanuit het team en de collega’s. Het is aan het management dat er een cultuur ontstaat waarbij het normaal is en lonend is om naar collega’s om te kijken.
Voor leidinggevenden kun je ook denken aan een training vitaal leiderschap, gesprekstechnieken en het ontwikkelen van soft skills. Zodat je een basis creëert waarin leidinggevenden én medewerkers oog hebben voor elkaars welzijn. Een simpele vraag als hoe gaat het met je? kan hier al verandering in brengen. Medewerkers willen zich gehoord en gezien voelen.
5-De kracht van inclusie – Oog en oor voor iedereen
Inclusie op het werk verwijst naar het creëren van een werkomgeving waarin iedereen, ongeacht hun achtergrond, capaciteiten of identiteit, zich welkom voelt, volledig kan deelnemen aan alle aspecten van het werk en de kans krijgt om te floreren. Denk aan basiszaken zoals het bevorderen van diversiteit, het voorkomen van discriminatie en het bieden van gelijke kansen voor alle werknemers. Verhoog het gevoel van verbondenheid door open te staan voor ideeën, maar ook door eventuele uitdagingen en problemen eerlijk te communiceren en ruimte te geven aan ambities en diversiteit.
Inclusie op het werk kan worden bevorderd door:
1. Een diversiteitsbeleid: Door het opstellen van beleid op het gebied van diversiteit, discriminatie en veiligheid en deze regels te communiceren en openlijk toe te passen in de dagelijkse praktijk. Maak een samenvatting van de hoofdregels en publiceer ze op publieke plaatsen in het pand en op het intranet. Bespreek deze in werkoverleggen en laat deze een aantal keer per jaar terugkomen in de vorm van concrete voorbeelden uit de praktijk. Zet werknemers die zich hiervoor bijzonder hebben ingezet in het zonnetje en beloon initiatieven. Samen werken aan inclusie en verbetering.
2. Training en ontwikkeling: Het bieden van trainingen en workshops voor werknemers om hen bewust te maken van verschillen tussen mensen en culturen, en hen te leren hoe ze kunnen omgaan met verschillende perspectieven en meningen en vitaal leiderschap.
3. Mentorschap en coaching: Het bieden van mentorschap en coaching voor werknemers om hen te ondersteunen bij hun professionele ontwikkeling en om hun vaardigheden en kennis te vergroten.
4. Geef het goede voorbeeld en handel zelf conform de opgestelde waarden en doe dit zichtbaar.
Inclusie op het werk is van cruciaal belang voor het creëren van een positieve werkomgeving, waarin iedereen zich gewaardeerd en gerespecteerd voelt, en waarin het potentieel van alle werknemers optimaal kan worden benut.
6- De kracht van rituelen, de kracht van het systeem
We spraken er in het vorige punt al over, diversiteitsbeleid, inclusie en psychologische veiligheid, vastleggen in een beleidsstuk is een mooie eerste stap.
Het belang van deze regels en waarden van je bedrijf verwerken in terugkerende events en in het systeem, is de belangrijke tweede stap en staat aan de basis voor het succes.
Deze rituelen zijn de vaste momenten waarop je de medewerkers informeert en waarop zij vragen kunnen stellen, ideeën bespreken of kritiek leveren. Door in gesprek te gaan en niet alleen regels op te leggen, weet je wat er speelt, wat zij belangrijk vinden, wat hen bindt, waar er nog ruimte ligt voor ontwikkeling en groei binnen het bedrijf en bij de medewerkers zelf.
Wederkerige communicatie
Door deze momenten wederkerig te maken en niet alleen te zenden, maar ook te ontvangen, investeer je in het leren kennen van de drijfveren van de medewerkers; wat motiveert ze, wat vinden ze belangrijk?
Wees concreet en maak omgangsprotocollen, over de manier waarop we omgaan met succes en falen, over reacties op input etc. Laat deze gesprekken regelmatig terugkomen en maak rituelen. Een voorbeeld is gesprekken voeren over stress tijdens de 1-op1 overleggen en deze te standaardiseren in team overleg.
Verder kun je je leidinggevende voorzien van standaardwerkwijzen/processen en in je handboek en on-boarding zaken omschrijven zoals, Hoe vier je (kleine) successen? Hoe check je hoe het met je collega’s gaat? Op welke welke wijze ga je praten over stress op in het werkoverleg? Hoe geef je de kracht van kwetsbaarheid mee? Bedenk hoe je meetings opent en hoe sluit je ze af? Hoe sluiten we de week af op vrijdag? Rituelen dragen niet alleen bij aan groepsbanden, ze zorgen ook voor de voorspelbaarheid waar psychologische veiligheid in grote mate op steunt.
7- Autonomie en eigenaarschap, de kracht van vertrouwen
Doe waar je goed in bent en zet je werknemers in op plekken en functies waar ze goed in zijn. Dit punt is een verder uitwerking van het rituelen punt van hiervoor. Ruimte voor groei en ontwikkeling door het geven van autonomie en verantwoordelijkheden kun je opnemen in het systeem. Maak gebruik van de kracht van het vertrouwen in de medewerkers.
Bied ruimte voor groei en ontwikkeling.
In ontwikkelgesprekken kun je samen met de medewerker een persoonlijk groeiplan maken, waarbij er aandacht is voor het ontwikkelen van hun talenten. Formuleer doelen die passen bij de toekomstdoelen en de talenten van de medewerker. Kijk vervolgens welke vaardigheden ze hiervoor nog verder kunnen ontwikkelen.
Geef werknemers verantwoordelijkheid.
Werknemers die invloed hebben op (de invulling van) hun werkzaamheden voelen meer verantwoordelijkheid en daardoor verbinding bij de organisatie dan wanneer ze opgedragen taken uitvoeren. Bepaal samen doelstellingen en laat ze dit zelf invullen hoe ze dit gaan bereiken. Dit zorgt ook voor meer eigenaarschap om bij te dragen aan de bedrijfsstrategie.
De manier waarop leidinggevenden de rollen van hun medewerkers vormgeven en hoe ze de uitvoering van de werkzaamheden vervolgens controleren, heeft een grote invloed op de prestaties.
Geef werknemers de ruimte om met oplossingen te komen. Door ze te laten meedenken, groeit de betrokkenheid bij de eigen functie en uiteindelijk het bedrijf.
Wees duidelijk, transparant en concreet
Om een veilig werkmilieu te creëren, moet je naast ruimte bieden ook duidelijk, transparant en concreet zijn in verwachtingen en verantwoordelijkheden. Mensen hebben behoefte aan duidelijkheid en willen graag weten wat er van hen verwacht wordt, maar willen dit wel, binnen duidelijke kaders, zelf bepalen hoe dit in te vullen.
Geef opbouwende feedback
Geef opbouwende feedback, in een persoonlijk gesprek en benadruk het leereffect. Wanneer feedback aanvoelt als afstraffing of ‘revanche’, ondergraaft dat zowel het veilige milieu als de creativiteit en het ondernemerschap in je organisatie. Geef persoonlijke feedback dus altijd persoonlijk en niet in een groep mensen zodat je voorkomt dat de feedback aanvoelt als een publieke schandpaal.
8- De kracht van flexibiliteit
De kracht van flexibiliteit, in werkschema’s, roosters, en het invullen van taken. Het bieden van flexibele werkregelingen om werknemers in staat te stellen hun werk en privéleven in balans te houden, en om tegemoet te komen aan de specifieke behoeften van werknemers met verschillende achtergronden en capaciteiten.
Je kunt dit vorm geven door thuiswerkdagen, flexibele uren en faciliteiten aan te bieden zoals stilte ruimtes om te werken, kleine overlegruimtes, maar ook plekken om een klein dutje te doen of je even terug te kunnen trekken in een do not disturb ruimte. Creëer ruimte voor verbinding en ruimte voor rust, meditatie, ontspanning, verbinding en contact. Eens in de zoveel tijd een borrel, vast gezamenlijk lunchen, ruimte voor ideeën en creativiteit.
De kracht van flexibiliteit stelt werknemers in staat om beter om te gaan met hun werk- en persoonlijke verplichtingen en -behoeften, wat de kans op stress verminderd.
9- De kracht van professionele ondersteuning
De kracht van professionele ondersteuning in de vorm van het aanbieden van ondersteunende middelen zoals coaching en mogelijkheden voor persoonlijke ontwikkeling en groei. Wanneer jij en de leidinggevende weten hoe je moet signaleren en weet wanneer en naar wie je kunt doorverwijzen, kun je uitval door stress voorkomen of uitval door professionele hulp verkorten.

Healthy Crew helpt organisaties met veerkracht en vitaliteit
We helpen organisaties met het verlagen van het uitvalpercentage en coachen werknemers op het gebied van stress preventie, burn-out, business, veerkracht, vitaliteit, werkplezier & leefstijl verbetering.
Healthy Crew biedt ook praktijkgerichte trainingen voor managers, HR professionals en bedrijven op het gebied van veerkracht en vitaliteit. Dit boekje is voortgekomen uit de training “Get into the flow”. Dat als onderdeel van het Energie BOOSTER programma of op zichzelf staand, kan worden ingezet bij bedrijven.
Healthy Crew: Happy Crew – Healthy Business
De Healthy Crew ondersteunt (zorg)bedrijven bij het beperken en voorkomen van ziekteverzuim door stress en werkdruk. We bieden gespecialiseerde nature based coaching. aan op het gebied van veerkracht en vitaliteit, trainingen voor leidinggevenden in de training Stress Leadership en leren onder andere symptomen van stress en overbelasting herkennen, tevens kunnen we in kaart brengen wie er in de organisatie dreigt uit te vallen met de Healthy Check en kunnen we als externe partij MAGIC gesprekken voeren met de medewerkers. We hebben een vitaliteitsprogramma, het Energie BOOSTER programma, die we kunnen aanpassen naar de behoefte van de organisatie.
Wij werken volgens een bewezen methodiek gebaseerd op evidence based methodes uit de psychologie en positieve gezondheid, onze betrokken coaches zijn erkende geaccrediteerde professionals met elk een eigen aanvullende expertise.

Wil je meer weten? of kun je wel wat advies gebruiken?
We zijn benieuwd wat er in jouw organisatie speelt en maken graag vrijblijvend kennis en verkennen graag samen wat de mogelijkheden zijn om in te zetten op stresspreventie en/of amplitie. vertellen ook graag over hoe:
– je vroegtijdig stress kunt herkennen bij medewerkers en
– onze methodiek ervoor zorgt dat de medewerkers die uitgevallen zijn door een burn-out in de helft van de gemiddelde tijd weer terugkomen op werk
– we met amplitie en aandacht voor veerkracht en vitaliteit nog veel meer kunnen bereiken
